Angst voor verlies

Een typische angst voor mensen met autisme: verliesangst. Dit maakt deel uit van een groter thema, de angst voor verandering. Want daar houdt een autist niet van. Het status quo, dat is de norm.

Vooral de angst om een dierbare te verliezen zit diep in onze genen. Niet alleen in een autistisch brein, ook neurotypische hersenen houden niet van verlies.

Maar op gebied van verandering, en dit is wel een ingrijpende, is een autist minder veerkrachtig.

Zelf was ik als kind al heel erg bang om mijn ouders te verliezen. Ik moest vaak vóór het slapengaan gerustgesteld worden. Dan lachte mama of papa mijn bezorgdheid weg en kon ik weer met een gerust hart de slaap aanvatten.

Diezelfde bezorgdheid ervaar ik nog steeds. Als manlief even niet laat weten dat hij wat later zal zijn bijvoorbeeld, dan slaat de angst ongenadig toe. Geen rationeel denken meer aan. Het is sterker dan mezelf. Ook al probeer ik positief te denken, het onheil is in mijn wereld al geschied. De paniek is dan niet te harden en pas bij het horen van zijn stem of het lezen van een bericht haal ik weer opgelucht adem. Vaak leeg en ontgoocheld in mijn eigen onkunde om ‘normaal’ met de situatie om te gaan.

Maar ook elders situeert zich deze angst. Zo leerde ik dat vele andere angsten hierin een oorsprong vinden.  
Ik had het eerder al over relatiefobie, of ziektefobie, ook daar gaat het over iets verliezen. Je vermeende ‘vrijheid’ bijvoorbeeld, of je gezondheid.   

Dagdagelijkse emoties zijn vaak op zich een uiting van een verlies. Zelf slaag ik er niet in om over mijn innerlijke zielenroerselen te praten. Ik hou het geheid niet droog. Dat is opnieuw een gevolg van een soort van rouwproces, een treurnis om aspecten uit mijn leven die ik niet heb aanvaard, die ik niet heb verwerkt. Die ik met andere woorden als ‘verloren’ ervaar.

Niemand ontsnapt aan de angst voor verlies, het is voor iedereen hard om dragen. Een persoon met autisme ervaart de emotie die hiermee gepaard gaat anders, dieper. Zijn wereld stort in, de verandering is voor hem onoverkomelijk. Het voelt alsof er geen leven meer is na het verlies. Een diepe put waar geen uitkomen aan is. En de gedachte dat dit kan gebeuren veroorzaakt een intense, anticiperende vrees. Een angstig toekomstbeeld.

Nochtans, rouwen moeten we allemaal, en dat is pijnlijk en soms hartverscheurend. Maar tegelijk ook gelukkig, want het sterkt ons en het helpt ons zelfhelend vermogen vooruit.

Dat hou ik vaak voor ogen als de angst voor verlies, de angst voor de rouw weer toeslaat. Het verzacht het ongemak voor eventjes, de angsthaas in mij is nog te sterk.

Wat een triestig thema was dit! Volgende keer wat vrolijker, ik beloof het.