Op 2 april is het wereld autismedag. Een uitgelezen moment om het daar even over te hebben!
Want wat is dat eigenlijk, autisme?
Wel om te beginnen is het een spectrumstoornis. Met andere woorden, er zijn vele lotgenoten die zich mogelijks op een andere plek in het spectrum bevinden. Die dus andere symptomen vertonen.
Een autist kan minderbegaafd zijn, maar ook normaal begaafd of zelfs hoog functionerend.
Bovendien bestaat er een onderscheid tussen de manier waarop autisme zich manifesteert bij mannen dan wel bij vrouwen. Omdat ik vermoedde autisme te hebben legde ik meermaals een online zelftest af, waar ik telkens een negatieve uitslag bekwam. Tot ik de zelftest voor vrouwen ontdekte en meteen 90% scoorde. Geslacht speelt hier dus een belangrijke rol.
Hieronder alvast een greep uit mogelijke symptomen, uitgaande van mijn persoonlijke ervaring. Maar de lijst is zeker niet volledig
- Sociale interactie
Sociaal contact was nooit mijn ding. Vooral met onbekenden maakt het me ongemakkelijk. En al zeker als ze me ongevraagd aanspreken. Wat moet ik vertellen, hoe moet ik me houden, … ? En pijnlijke stiltes vind ik super-onaangenaam.
Ik kijk mensen niet graag in de ogen. Toen ik in mijn kinderjaren op ’t matje geroepen werd was het steevast van: “kijk in mijn ogen als ik tegen je spreek”. Ik denk dat ik dat ondertussen wel geleerd heb, maar het blijft onwennig.
Praten moet voor mij een reden hebben. Een nuttig gesprek doet deugd, zeker als er een conclusie kan getrokken worden. Gesprekken waar ik weinig over weet of niet over kan meespreken, of de gekende “koetjes en kalfjes” vermijd ik liever. Die vervelen me, of maken me onzeker.
Een autist heeft een minder goed ontwikkelde sociale intuïtie. Hij vertrouwt mensen niet of net teveel. Zelf heb ik weinig vertrouwen in de mens. Als kind wellicht een keertje teveel in de maling genomen.
- Communicatie
“Een autist communiceert nogal direct. Hij zegt wat hij denkt en houdt geen rekening met wat de aanhoorder denkt. Hij is eerlijk en recht door zee. Je weet wat je aan hem hebt, maar zijn uitspraken kunnen soms hard aankomen.”
Ik denk dat mijn omgeving dat kan beamen. Ik durf al eens te kwetsen, maar nooit gewild.
Ik voel me dan ook altijd schuldig na een gesprek of na een avondje uit. Zou ik niets verkeerd gezegd hebben, ben ik voldoende diplomatisch geweest? In mijn wereld wel, maar dat is niet altijd de realiteit.
Ook wat non-verbale communicatie betreft loopt het soms verkeerd. Ik was er eertijds van overtuigd dat ik die makkelijk kon interpreteren. Tot ik jobinterviews moest afnemen, waar ik vaak tot een andere conclusie kwam dan mijn mede-assessoren. Had ik telkens weer een aantal signalen niet opgemerkt. Ik heb intussen dan ook een grondige hekel aan jobinterviews afnemen, omdat ik het gewoonweg niet goed kan.
- Humor
Een autist neemt de dingen heel letterlijk en voelt niet aan wanneer iets grappig bedoeld is. Als kind kon ik dat ook moeilijk vatten waardoor ik me vaak uitgelachen voelde. Ik heb gaandeweg geleerd om aan te voelen wanneer ik iets al dan niet letterlijk moet opvatten. Ik begrijp ironie en sarcasme en ik hou er zelfs van. - Flexibiliteit
Ik leef van routines en een strakke planning. Zowat alles in mijn dagelijkse leven is gepland: eten, wassen, boodschappen, het weekmenu bepalen, …. Daarnaast moeten de dingen vaak gebeuren in een bepaalde volgorde of volgens een bepaalde methode. De was hangt iedere week op dezelfde manier aan de wasdraad, de handdoeken worden op dezelfde manier gevouwen en telkens plichtsgetrouw onderaan de stapel gelegd, ….
Veranderingen, en zeker wanneer die onverwacht zijn, brengen me in de war en maken me vaak angstig en onzeker. Ook onverwacht bezoek of een onverwachte ontmoeting kunnen me van mijn stuk brengen.
- Prikkelverwerking
Een autist houdt niet van fel licht, lawaai of sterke smaken en geuren. Het stoort hem.
Ook ik heb het hier moeilijk mee en vertoon de symptomen van hoog sensitiviteit. Thuis is het licht gedimd en staat de radio zacht (als die al op staat). Ik kook nooit met pikante kruiden, ik kan pikant voedsel niet waarderen.
Ik voel me beter ’s winters dan ’s zomers. De lange dagen met een overvloed aan fel licht bezorgen me te veel prikkels. - Filteren en integreren van informatie
“Een autist ziet vaak vele details en kan uitstekende analyses maken, maar hij ziet vaak het grote plaatje niet. Zijn eigen domein, de schakel waar hij verantwoordelijk voor is, kan hij als de beste uitvoeren. Maar vraag hem niet de link te leggen met de andere schakels, laat staan een overzicht van de volledige ketting te zien.”
Dat is een opmerking die ik vaker kreeg bij evaluatiegesprekken. Ik heb enkele keren een mooie promotie kunnen maken omdat ik zeer planmatig en efficiënt werk. Mijn leidinggevenden zijn tevreden over het feit dat ik elke opdracht tijdig weet uit te voeren, tenminste als het van mij afhangt. Want de samenwerking met anderen verloopt vaak minder vlot.
Maar het overzien van het totale plaatje is niet mijn beste kant. Nee, de grote baas word ik niet.
Zo, dit was in een notendop een (veel te) korte introductie in de wereld van het autisme. Want er is nog zoveel meer, zoals de obsessieve focus op een bepaald onderwerp, het maken van bepaalde bewegingen, de dwang tot evenredigheid, de genderidentiteit, de angststoornissen, rechtvaardigheidsgevoel, ….
Ik heb ’t er nog wel ‘ns over.
Een reactie achterlaten